De wijnen van Cheverny, of de erfenis van een paleis dat nooit werd gebouwd

1519. Tachtigduizend wijnstokken verlaten hun Bourgondische bakermat voor de Sologne, in opdracht van Frans I. Bestemming: de omgeving van het kasteel van Romorantin, waar Louise van Savoye woont, de moeder van de koning, en waar een paleis moet verrijzen naar een ontwerp van Leonardo da Vinci. Het paleis zal nooit worden gebouwd. De wijnstokken zijn gebleven.

Via die omweg komt de wijn van Cheverny de geschiedenis binnen. En daardoor is deze wijnstreek zo bijzonder: het dorp waar we jullie ontvangen heeft, naast de appellatie die zijn naam draagt, de enige appellatie van Frankrijk die volledig gewijd is aan een druif die nergens anders wordt verbouwd. Hij heet romorantin, naar de stad waar hij vijf eeuwen geleden aankwam.

De druif van een paleis dat nooit werd gebouwd

Terug naar de archieven. In 1519 laat Frans I dus tachtigduizend wijnstokken uit Bourgondië overplanten naar Romorantin, waar zijn moeder hof houdt. Datzelfde jaar slaat alles om: Leonardo sterft in mei in het Clos Lucé, het grote paleisproject wordt opgegeven, en in september verhuist de koninklijke bouwplaats naar een moeras in de Sologne. Dat moeras wordt Chambord, en wat daarvan terechtkwam, hebben we elders verteld. De wijnstokken van de koning zijn de bouwplaats niet gevolgd. Ze hebben wortel geschoten.

De traditie maakte er “de wijnstok van Frans I” van, die zo van generatie op generatie werd doorgegeven. De moderne ampelografie, die druivenrassen leest zoals anderen parochieregisters, voegt er een nog verrassender detail aan toe: de romorantin heeft dezelfde ouders als de chardonnay. Een broer van een van de meest verbouwde druiven ter wereld is dus vijfhonderd jaar binnen een straal van dertig kilometer gebleven, zonder ooit elders zijn geluk te zoeken. Een mooi verhaal, en voor één keer spreken de archieven het niet tegen.

De eeuw waarin alles bijna verdween

Het scheelde echter weinig. Aan het eind van de negentiende eeuw verwoestte de druifluis de wijngaarden, hier net als overal in Frankrijk. Hele hellingen werden nooit opnieuw beplant, en de romorantin, de onbekendste druif van allemaal, had geruisloos kunnen uitsterven. Een handvol koppige families heeft hem opnieuw geënt, stok voor stok. De foto bovenaan dit artikel toont de oogst in Cour-Cheverny in 1905, toen die herovering net voltooid was: dezelfde rijen, dezelfde gebaren, op een paar minuten van onze binnenplaats. Op het Domaine des Huards, in Cour-Cheverny, werden de oudste romorantinstokken die nog in productie zijn in 1922 geplant door Eugène Magloire Gendrier. Hun druiven worden een eeuw later nog steeds geoogst.

Twee appellaties voor één kerktoren

Een wijnkaart van hier lezen vraagt wat aandacht, en dat is een genoegen voor de proever net zo goed als voor de historicus. Cheverny en Cour-Cheverny, twee dorpen op tien minuten lopen van elkaar, hebben elk een eigen appellatie, erkend bij hetzelfde decreet van 26 maart 1993, na twintig jaar als appellatie “de qualité supérieure”.

De AOC Cheverny is een assemblagewijn: sauvignon voorop bij de witte wijnen, pinot noir en gamay voor de rode en de rosé. De AOC Cour-Cheverny kent maar één druif, de romorantin, alleen in wit, op zo’n vijftig hectare verspreid over elf gemeenten. Wie er een fles van opentrekt, drinkt een wijn die letterlijk nergens anders bestaat.

Wat er in het glas zit

Jong is de cour-cheverny een droge, levendige wijn met een heel lange afdronk, die je koel schenkt, op het fruit: bij asperges, vis, coquilles, wit vlees. Pas met de jaren laat hij zijn ware karakter zien. De kleur krijgt een gouden glans, honing en acacia komen erbij, en dan past hij bij gerechten die weinig witte wijnen aankunnen, van gebakken foie gras tot kreeft. De wijnboeren zeggen het graag: het is een bewaarwijn die bijna altijd te vroeg wordt gedronken.

De witte cheverny, toegankelijker, speelt met de frisheid van de sauvignon. De rode, licht en fruitig, kan prima licht gekoeld op tafel komen op een zomerse dag, op de binnenplaats. Eerlijke, lichte wijnen voor nog redelijke prijzen: de Loirevallei voordat de ranglijsten hem ontdekten.

En zoals altijd hier doet de streekkeuken de helft van het werk. Een witte cheverny bij asperges uit de Sologne in het voorjaar, een nauwelijks gekoelde rode bij een geitenkaas uit de vallei, een gerijpte cour-cheverny bij wild in de herfst: wijngaard en provisiekast zijn samen opgegroeid, en dat proef je.

Het Maison des vins, tegenover het kasteel

Om te proeven voordat je kiest, heb je maar één adres nodig. Het Maison des vins de Cheverny, op 1 avenue du Château, ligt tegenover het hek van het kasteel: er staan zo’n honderd wijnen klaar om te proeven, van een vijftigtal wijnboeren uit de twee appellaties en hun 772 hectare.

Bij de wijndomeinen aankloppen

Het Maison des vins is een voorportaal: de wijnstreek begrijp je pas bij de mensen die de wijn maken. Veel domeinen in de elf gemeenten ontvangen bezoekers op afspraak, en het team van het Maison houdt de lijst bij van wie de kelder openstelt. Vraag om een cour-cheverny van tien jaar oud als de kans zich voordoet: dat is de beste manier om in één glas te begrijpen waarom deze druif wel een decreet waard was.

Daarna hoef je alleen nog te voet naar huis, een fles onder de arm, via de rue Nationale. In Le Clos Amarante staan de glazen klaar in de eetkamer, en de binnenplaats is gemaakt voor de late middagen waarop je heel serieus een appellatie uit 1993 vergelijkt met een druif van vijf eeuwen oud…

Informatie gecontroleerd op 18 augustus 2026 op de officiële website van het Maison des vins de Cheverny en op die van de wijnbouwersvereniging van de appellaties. Openingstijden en prijzen veranderen: kijk even op maisondesvinsdecheverny.fr voordat je vertrekt.